Petrol fiyatları ve jeopolitik riskler piyasaların odağında

Trive Yatırım'ın piyasa notunda, ABD ile İran arasındaki çatışmanın kısa süreli bir krizden daha uzun süreli bir savaş ortamına dönüşebileceğine ilişkin değerlendirmelerin küresel piyasalardaki fiyatlamalarda belirleyici olduğu bildirildi.

Raporda, tarafların askeri kapasitesi, Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiği ve enerji altyapısının güvenliğinin piyasalar açısından öne çıkan başlıklar olduğu belirtildi. İran'ın çatışmayı varoluşsal bir tehdit olarak değerlendirdiği ve ABD saldırılarının yoğunlaşması halinde misillemeleri artırabileceğine yönelik mesajlar verdiği aktarıldı.

ABD tarafında ise hızlı bir çıkış stratejisinin görülmediği, savaşın ABD Başkanı Donald Trump'ın görev süresinin sonuna kadar uzayabileceği ihtimalinin gündeme geldiği ifade edildi.

Umman üzerinden yürütülen diplomatik temaslarda ekonomik baskının İran'ı tavize yaklaştırdığına yönelik belirgin bir işaret bulunmadığı kaydedildi.

Raporda, enerji piyasalarındaki risklerin yalnızca Hürmüz Boğazı ile sınırlı kalmadığına dikkat çekildi. Yemen merkezli Husiler ile Suudi destekli güçler arasındaki çatışmaların şiddetlenmesi ve Husilerin Bab el-Mandeb Boğazı'na kıyısı bulunan bölgelere doğru ilerlemesinin Kızıldeniz hattını da kritik bir arz riski alanına dönüştürdüğü belirtildi.

Suudi enerji altyapısına yönelik saldırılar ile Hürmüz çevresindeki tanker güvenliği sorunlarının birlikte değerlendirildiği raporda, bölgesel enerji riskinin artık tek bir cephe üzerinden ele alınamayacağı ifade edildi.

Brent petrolün önceki seansta yüzde 6'dan fazla yükselmesinin ardından 107 dolar seviyesine yaklaştığı, WTI'ın ise 101 doların üzerinde işlem gördüğü belirtildi. Trive, kısa vadede petrol fiyatları açısından belirleyici unsurun diplomatik söylemlerden ziyade Hürmüz ve Bab el-Mandeb'deki tanker trafiğinin fiilen toparlanıp toparlanmayacağı olacağını değerlendirdi.

ABD Hazine Bakanlığının İran'ın bölgesel faaliyetlerini finanse ettiği belirtilen küresel gölge finansman ağına yönelik yeni yaptırımlar açıkladığı aktarıldı. Yaptırımların paravan şirketler, finansal aracılar, döviz ve altın üzerinden yürütülen transfer kanalları ile İran bağlantılı kişi ve kuruluşları kapsadığı bildirildi.

Raporda, ABD'nin İran'ın doğrudan gelir kaynaklarının yanı sıra yaptırımları aşmak amacıyla kullandığı finansal kanalları da hedef aldığı belirtildi.

Öte yandan İran ile Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı için yeni bir geçiş ve güvenlik planını görüşmeye hazırlandığı aktarıldı. Bu girişimin diplomatik kanalların tamamen kapanmadığını gösterdiği, ancak kalıcı bir rahatlama için gemilere yönelik saldırıların sona ermesi ve ticari trafiğin yeniden toparlanması gerektiği ifade edildi.

Trive'nin değerlendirmesinde, ABD 10 yıllık tahvil faizinin yüzde 4,96'ya kadar yükselmesinin küresel finansal koşullar açısından önemli bir risk oluşturduğu belirtildi.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki etkisi, yüksek kamu borçlanması ve Fed'in daha sıkı bir para politikası izleyebileceğine yönelik beklentilerin uzun vadeli tahvil getirilerini yukarı taşıdığı kaydedildi. Getirilerin yüzde 5 civarında kalıcılaşmasının hisse değerlemeleri, kredi maliyetleri ve küresel risk iştahı üzerinde daha geniş çaplı sıkılaşmaya yol açabileceği değerlendirildi.

ABD'de üretici fiyatlarındaki yükseliş ve iş gücü piyasasındaki görünümün Fed'in eylül toplantısında faiz artırabileceği beklentisini güçlendirdiği belirtildi.

25 baz puanlık faiz artışı ihtimalindeki yükselişle kısa vadeli tahvil getirilerinin arttığı ve bunun faiz getirisi bulunmayan altın üzerinde baskı oluşturduğu ifade edildi. Değerli metalin üçüncü haftalık düşüşüne yöneldiği, piyasaların bugün açıklanacak tüketici enflasyonu verisine ve Fed'in enerji kaynaklı fiyat baskılarına ilişkin değerlendirmelerine odaklandığı kaydedildi.

Avrupa Merkez Bankasının mevduat faizini 25 baz puan artırarak yüzde 2,50'ye, ana refinansman faizini yüzde 2,65'e ve marjinal kredi imkanını yüzde 2,90'a yükselttiği aktarıldı.

Raporda, enerji şokunun Euro Bölgesi enflasyonu üzerindeki etkisinin ECB'nin ikinci kez sıkılaştırmaya gitmesinde etkili olduğu belirtildi. Petrol ve ulaştırma maliyetlerindeki artışın enflasyon üzerindeki etkisinin kalıcı hale gelmesi durumunda ilave faiz artışlarının gündeme gelebileceği ifade edildi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının bir hafta vadeli repo faizini yüzde 37, gecelik borç verme faizini yüzde 40 ve gecelik borçlanma faizini yüzde 35,5 seviyesinde sabit tuttuğu hatırlatıldı.

Trive'nin değerlendirmesinde, TCMB'nin son enflasyon gerçekleşmelerinde ana eğilimin gerilediğine, iç talebin zayıf seyrettiğine ve arz şoklarının yurt içi fiyatlara geçişinin sınırlı kaldığına işaret ettiği belirtildi. Buna karşın enerji fiyatlarının yukarı yönlü risk olarak tanımlandığı ve enflasyon görünümünde kalıcı bozulma olması halinde yeniden sıkılaştırma seçeneğinin açık tutulduğu aktarıldı.

Raporda, petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde kalıcılaşması halinde para politikasındaki hareket alanının daralabileceği değerlendirildi.

MKK'nın, SPK'nın yeni hesaplama yöntemiyle belirlenen fiili dolaşım oranlarını günlük olarak yayımlamaya başlamasının Borsa İstanbul'da şirket bazlı ayrışmayı artırabilecek teknik bir değişiklik olduğu belirtildi.

Yeni yöntemde ilişkili kişilerin serbest fonlar, serbest özel fonlar veya başka şirketler üzerinden dolaylı şekilde sahip olduğu payların fiili dolaşım hesabından çıkarıldığı ifade edildi.

Düzenlemenin bazı şirketlerde fiili dolaşım oranlarını aşağı yönlü değiştirebileceği, bunun da endeks ağırlıkları, likidite algısı ve yatırımcıların erişilebilir pay miktarına ilişkin değerlendirmeleri etkileyebileceği kaydedildi.

Trive, özet değerlendirmesinde ABD-İran çatışmasının uzaması ve Husilerin Bab el-Mandeb hattındaki ilerleyişinin enerji piyasasında daha geniş bir arz riski oluşturduğunu, ABD tahvil getirileri ve Fed faiz beklentilerindeki yükselişin küresel finansal koşulları sıkılaştırdığını belirtti.

Türkiye'de ise TCMB'nin faizleri sabit tutmasına karşın indirim seçeneğini tamamen kapatmadığı ve yeni fiili dolaşım hesaplamalarının Borsa İstanbul'da şirket bazlı fiyatlamayı etkileyebilecek bir başlık olarak öne çıktığı değerlendirildi.